Chỉ còn hơn 1 tháng nữa là kết thúc năm 2010. Khác với không khí phấn khởi lễ hội như thường thấy. Giới kinh doanh máy tính thời điểm này thường gặp nhau để chia sẻ những tâm tư lo lắng về nghề nghiệp.

Sự chuyển dịch về sản phẩm và phương thức tiêu thụ làm cho hệ thống kênh phân phối máy tính có nhiều thay đổi. Nếu như trước năm 2009, máy tính xách tay vẫn là mặt hàng tương đối xa xỉ thì hiện nay với mức giá chỉ cao hơn chút ít so với máy tính để bàn đã sớm trở thành một mặt hàng bình dân với lớp khách hàng sinh viên, nhân viên văn phòng. Sự kiện này làm cho các Công ty máy tính truyền thống mà hoạt động gia tăng giá trị chủ yếu là buôn bán linh kiện và lắp ráp máy tính Đông Nam Á càng sớm rơi vào cảnh chợ chiều nếu như chưa tìm ra được lối đi thích hợp. Các siêu thị bán lẻ lớn với lợi thế về mặt bằng, thời gian mở cửa, sức mạnh tài chính, các phương pháp tiếp cận thị trường hiện đại đã thực sự chiếm được một lượng khách hàng lớn mua máy tính xách tay ở các thành phố lớn như Hà Nội và Thành Phố Hồ Chí Minh.

 

Việc các siêu thị điện máy lớn tham gia bán các sản phẩm Công nghệ Thông tin có lẽ chưa ảnh hưởng nhiều tới các đơn vị nhập khẩu và phân phối đầu mối và các hãng máy tính tên tuổi. Thậm chí có vẻ như còn giúp họ thuận lợi hơn trong việc tiếp cận với người dùng cuối. Với khách hàng , việc mua những sản phẩm như máy xách tay ở các siêu thị lớn dường như cũng tạo được cảm giác yên tâm , có nhiều lựa chọn nếu như các sản phẩm ấy không qua phức tạp về tính năng sử dụng cũng như yêu cầu tư vấn về sản phẩm và dịch vụ hậu mãi sau bán hàng.

 

Kênh phân phối mới thiết lập giữa nhà nhập khẩu các trung tâm điện máy và người tiêu dùng làm cho số lượng lớn các Công ty bán lẻ máy tính - phần lớn đều mới thành lập ồ ạt trong thời gian qua lâm vào tình cảnh chợ chiều. Hiện tượng tranh mua tranh bán diễn ra làm cho lợi nhuận trên một đơn vị sản phẩm bán ra giảm xuống đáng kể. Có những sản phẩm trị giá hàng triệu đồng nhưng lợi nhuận trên một đơn vị sản phẩm bán được chỉ là 5 đến 10 nghìn đồng . Chi phí thuê mặt bằng chi phí nhân công tiếp tục tăng lên do vấn đề lạm phát, do mức sống trung bình của người dân đã được nâng lên, do các chính sách vĩ mô của nhà nước tác động đến như mức lương tối thiểu được điều chỉnh tăng nhiều lần trong thời gian gần đây. 

 

Số lượng hàng nghìn Công ty máy tính được thành lập ở Hà Nội là một áp lực rất lớn tạo ra cho các Công ty đang hoạt động trong ngành này - Giống như các tiểu thương kinh doanh ở các chợ truyền thống của Hà Nội, các Công ty máy tính hiện nay cũng bị rơi vào tình cảnh bị sức ép quá lớn từ các Công ty lớn và các Siêu thị điện máy tham gia vào thị trường cung cấp máy xách tay. 

 

Do tính chất bất ổn của thị trường máy tính hiện tại, các Công ty nhập khẩu phân phối máy tính đầu mối cũng thắt chặt hơn hạn mức Công nợ với các Công ty nhỏ. Tình hình thị trường khắt khe hiện tại giống như một bộ lọc tự nhiên buộc các Công ty phải tính đến hiệu quả hoạt động, thắt chặt chi phí và thậm chí một số Công ty sẽ phải rút lui khỏi thị trường.

 

Trong tình hình hiện tại, theo quan điểm của người viết sẽ chỉ còn một số Công ty vẫn có thể thích nghi và tồn tại phát triển được:

 

1/ Các Công ty có bề dầy hoạt động trong lĩnh vực Dự Án : Chi phí hoạt động hầu như không lớn, có mối quan hệ chặt chẽ với các tổ chức cá nhân thường xuyên mua sắm cho doanh nghiệp tổ chức lớn như các bộ ngành, doanh nghiệp. Với cơ chế mua sắm công ngày càng minh bạch hơn, với các thông tin bùng nổ trên Internet như ngày nay hoạt động Dự Án cũng bị ảnh hưởng đáng kể. Tuy nhiên do lợi thế về quan hệ, các Công ty loại này vẫn tiếp cận được các Dự Án tương đối sớm và vẫn duy trì được độc quyền tương đối trong các thương vụ mua sắm của các khách hàng truyền thống.

 

2/Các Công ty đầu mối nhập khẩu và phân phối đã tích luỹ được một lượng tài chính hùng hậu , được sự hậu thuẫn của các hãng các đối tác nước ngoài và xây dựng được kênh phân phối ổn định trong nước. Hiện tại họ cũng có những khó khăn nhất định khi hệ thống khách hàng được xây dựng trong nhiều năm gặp khó khăn. Tuy nhiên chỉ những Công ty phân phối các sản phẩm linh kiện phục vụ lắp máy bị ảnh hưởng nhiều hơn, các Công ty có các sản phẩm như máy xách tay , máy văn phòng vẫn đảm bảo được đầu ra từ hệ thống Siêu Thị. Nguy cơ của họ là ngày càng xuất hiện nhiều Đại Gia trước kia không tham gia vào ngành hàng hiện nay cũng tham gia với nguồn vốn đổ vào lớn và ngay cả các Siêu thị bán lẻ khi đã nắm được đầu ra họ cũng quay lại áp đặt chính sách bán hàng cho các nhà phân phối.

 

3/ Các Công ty có những chiến lược kinh doanh mới phù hợp với thi trường : Ngay trong năm 2010 khó khăn vừa qua vẫn có nhiều Công ty mặc dù mới hình thành nhưng đi vào những lĩnh vực mới như Máy tính xách tay, linh phụ kiện máy xách tay, đầu tư sản phẩm hỗ trợ Dự Án, tận dụng kênh bán hàng online ... thu được những kết quả khả quan. Cuộc chơi kinh doanh trong lĩnh vực máy tính không còn dễ đến mức các Công ty cứ hoạt động giông giống nhau nhưng cuối năm đều tổng kết kha khá. Với kênh bán lẻ truyền thống thường là bằng chính các cửa hàng trưng bày sản phẩm sẵn có của các Công ty máy tính truyền thống không phải không có những ưu việt nhất định: Giao diện thân thiện với khách hàng, chủng loại sản phẩm đa dạng chuyên sâu, các nhân viên tư vấn thường có nghiệp vụ , hiểu biết sản phẩm cao hơn các nhân viên đứng quầy Siêu thị, quy trình quản lý làm tiết kiệm thời gian với khách hàng. Với những khách hàng mua máy tính có những hiểu biết khá về lĩnh vực IT thì việc mua sản phẩm ở các Công ty máy tính truyền thống rõ ràng là có lợi thế hơn hẳn việc chọn hàng trong Siêu thị. Tuy nhiên, vấn đề khó nhất với các Công ty máy tính truyền thống ngoài việc tập hợp nhau lại thành các con phố chuyên kinh doanh IT như Le Thanh Nghị, Trần Đại Nghĩa, Lý Nam Đế thì với một lượng kinh phí đầu tư khiêm tốn làm thế nào để khách hàng có thể nhận diện được thương hiệu Công ty từ đó có niềm tin với thương hiệu sản phẩm được bày bán tại các Công ty này.

Có lẽ những khó khăn trước mắt này cũng đem lại cho các Công ty máy tính truyền thống một cơ hội để tự đổi mới, tự đầu tư chiều sâu để trở thành những Công ty có sức mạnh thực sự, có những điểm khác biệt cơ bản để tạo ra được các lợi thế độc quyền tương đối trong 1 lĩnh vực khắc nghiệt và hấp dẫn giới trí thức trẻ như ngành hàng Công nghệ thông tin.